„We zijn op zoek naar boerenideeën die boeren verder helpen.” Met die woorden doen Mark Vossen van het Pig Pioniers Platform (PPP) en Marije Thibaut van VKON de oproep aan alle varkenshouders hun ideeën te delen en op te sturen naar Het Beste Idee van Varkensland (HBIVV). „Dit jaar willen we speciale aandacht geven aan hokverrijking. Boerenideeën die werken. Goed, slecht, dom, slim, groot, klein en vooral niet duur. Stuur ze op en help elkaar om aan de regels te voldoen.”
Het was natuurlijk vanzelfsprekend dat het Pig Pioniers Platform (PPP) actief zou aansluiten bij Het Beste Idee van Varkensland (HBIVV). Mark Vossen, de innovatieaanjager van de varkenshouderijsector, grasduint heel Nederland en het buitenland af naar innovaties en prille ideeën voor de varkenshouderij en voert vele overleggen met mensen uit de sector en zelfs ver daarbuiten, zoals onlangs met de glastuinbouw. Hij is een verbinder en aanjager en omarmt de jaarlijkse innovatie-award, omdat Vossen gelooft in innovaties die op het boerenerf bedacht zijn. „HBIVV is een podium waar je jouw innovaties kan tonen en laten zien hoe veerkrachtig je bent in de sector. Ik weet dat er heel veel ideeën op het boerenerf zijn en eigenlijk mag een varkenshouder aan de buitenwereld laten zien wat hij doet. HBIVV is hier het perfecte platform voor. Innovatie door varkenshouders en voor varkenshouders.”
Pareltjes van boereninnovatie
In die slagzin liggen de wortels van HBIVV en Marije Thibaut, die al jaren namens VKON actief is voor de varkensinnovatie-award, is blij met de participatie van PPP en vooral de inzet om dit jaar op zoek te gaan naar de pareltjes van boereninnovatie. „Er zijn genoeg varkenshouders die een oplossing bedacht hebben voor een probleem. Tegelijkertijd hebben ze geen idee dat dit ook innovatie is en staan niet stil bij het feit dat andere boeren hier ook baat bij hebben. Dat vergeten ze vaak en onderling weten varkenshouders ook niet van elkaar welke innovatieve ideeën er zijn, terwijl ze elkaar toch kunnen inspireren. Elk idee, groot en klein, is een welkome inzending voor HBIVV. Zeker als het praktisch en gemakkelijk toepasbaar is. Juist deze ideeën kunnen een grote impact hebben. De Ballfeeder was zo’n innovatie die meedeed aan HBIVV. Het idee won weliswaar niet HBIVV, dat was het Zonvarken, maar het zat dicht op de varkenshouderijpraktijk. Men zei toen dat het een klein idee was, maar dit was juist een simpele boerenoplossing voor een praktijkprobleem. Neem de gekleurde overalls en laarzen per afdeling; een simpel idee maar een wereld van verschil. Mijn ervaring is ook dat varkenshouders die in het verleden hebben meegedaan aan HBIVV energie krijgen van hun innovatie.”
Inspiratie-evenement
„HBIVV is inderdaad een inspiratie-evenement”, vult Vossen aan. „Hoe positief is het om alleen met leuke dingen bezig te zijn; met vooruitgang. Bij HBIVV is het hele proces veel breder dan alleen de prijsuitreiking. Een idee komt binnen en wordt volwassen tot aan de finale. De finale is de buitenwereld, maar daarachter zitten masterclasses, pitchtraining, filmopnames en gesprekken over hoe je een idee verder kan ontwikkelen. Je ziet kandidaten groeien en samen met experts hun ideeën nog beter uitleggen. Juist dit soort processen versterken de innovatie van de sector.”
Thibaut: „Vaak zien mensen het eindresultaat en dat ziet er mooi en netjes uit, maar er zit dus een heel traject voor de uitreiking. Sommigen kunnen denken: ‘Zo goed als de finalisten is mijn idee niet’, maar het is een groeiproces waar je geholpen wordt je idee verder te ontwikkelen. Alle kandidaten zeggen dat het zinvol is geweest. Juist door het hele proces, waarbij anderen kritisch kijken en zorgen dat je idee beter wordt. Dat is waardevol. Je staat dus niet ineens op het podium. We hebben ook continu contact met de kandidaten.”
Netwerk van experts
Nu PPP participeert, hebben kandidaten ook het voordeel dat hun idee verder wordt opgepakt en ontwikkeld, want Vossen en PPP hebben een uitgebreid netwerk van experts en bedrijven, binnen maar ook buiten de sector. „Het idee van Roy Hannen voor een universeel laaddok was slechts een foto in het begin”, geeft Vossen als voorbeeld. „We hebben toen samen stappen genomen en gekeken wie daarbij zou passen en vervolgens het idee verder ontwikkeld, van foto tot technische tekening, naar een schaalmodel. Vervolgens is Hannen nu bezig met een prototype. In de varkenssector is geen industrieel designer die met deze technieken bezig is, maar we zijn op zoek. Dit zijn intensieve trajecten en het zijn stapjes die je maakt. Innovatie duurt lang voordat het praktijkrijp is.”
„Sommige ideeën hebben alleen een steuntje in de rug nodig en andere ideeën hebben een langer traject nodig”, vervolgt Thibaut. „Zo zijn we nog steeds betrokken bij Sander Baijens, die in 2022 de zevende editie van HBIVV won. Hij ontwikkelde een slim signaleringssysteem om onnodige biggensterfte in het kraamhok te voorkomen. Dat product begint te groeien. Bij de Happyfeeder heeft Wilko Hendriks ons gevraagd hoe we ervoor kunnen zorgen dat hun feeder erkend wordt door De Dierenbescherming. We hebben contact in Wageningen en die pakken het verder op.”
Wat bij elk idee en vooral de uitwerking van een innovatie belangrijk is, is dat de eigenaar van het idee intrinsiek gemotiveerd moet zijn om het verder uit te ontwikkelen. Het praktijkrijp maken van een innovatie gebeurt niet als men achterover leunt. Zowel PPP als HBIVV nemen een idee niet over. De innovatie is en blijft van de eigenaar en die moet zelf aan het roer staan. HBIVV geeft wel een boost. Vossen: „HBIVV is het podium, maar de varkenshouder blijft zelf de aanjager van zijn of haar eigen idee.”
Oproep aan erfbetreders
Voor dit jaar is het plan om toch iets actiever op zoek te gaan naar die boereninnovaties. Zowel VKON als PPP roept iedereen op, vooral erfbetreders, om met een van de organisaties in contact te komen als zij een innovatie ergens op een varkensbedrijf zien. Thibaut: „Erfbetreders hebben veel contact en om de innovaties boven tafel te krijgen hebben we de periferie nodig. Als wij vervolgens te horen krijgen waar de boereninnovaties zijn, dan helpen wij hen deze in te dienen.”
Inmiddels heeft Vossen al zo’n tien ideeën uit het veld en via de periferie verzameld, die variëren van alternatieven voor een veeprikker, geur uit luchtwassers halen, sensoren en ideeën over mestverwerking.
De rol van PPP in HBIVV is vooral aan de voorkant en achterkant ideeën ondersteunen. Tijdens de finale van HBIVV zal het een meer teruggetrokken rol spelen, maar het platform gaat de masterclasses en pitches organiseren en helpen met het uitwerken van de ideeën om deze klaar te stomen voor de finale.
„Na de finale komen de vervolgstappen”, vertelt de PPP-innovatieaanjager. „De doorontwikkeling van het idee met de eigenaar en dit bijvoorbeeld presenteren aan de buitenwereld. We gaan op zoek naar andere sectoren om te kijken of er bedrijven en mensen zijn die dit idee verder kunnen ontwikkelen. Via het innovatienetwerk emissiereductie of andere netwerken zoals de glastuinbouw. In feite is elk idee verder ontwikkelen maatwerk. Er is niet één format dat hetzelfde is. Daar kan de PPP bij helpen.”
Prioriteit dierenwelzijn
Aan welke ideeën heeft de varkenshouderij nu behoefte? Thibaut: „Ik zeg dierenwelzijn. Beleidsmatig gaat hier veel in veranderen. Daarnaast zijn de ideeën van de zachte kant van het ondernemerschap, zoals personeelsmanagement en boerenwelzijn, altijd onderbelicht. Wie praat met die boer? In andere sectoren zijn ze al bezig om via chatbots met medewerkers te communiceren en hen te ondersteunen. Dat is ook de zachte kant. Neem de beslisondersteuner voor euthanasie van Anette van der Aa, een andere HBIVV-winnaar. Die hangt tegenwoordig in iedere kantine. Maar het kan ook iets zijn dat de consument of maatschappij raakt en een grote impact kan hebben. Wat is het juiste communicatiemiddel of wat zijn nieuwe manieren van communicatie, een tv-programma of campagne voor een beter imago.”
Categorie hokverrijking
Toch blijven simpele en goedkope ideeën omtrent dierenwelzijn een van de prioriteiten voor de komende jaren. „Ja, dat zijn we aan de sector verplicht”, stelt Vossen. „We moeten daarop inzetten. Een lans breken om boereninnovatie los te krijgen voor hokverrijking en met erfbetreders praten; die zien al die ideeën op de boerenerven. We gaan dit jaar dan ook speciale aandacht besteden aan hokverrijking. Boerenideeën die werken. Ik zeg: stuur ze op. Help elkaar om aan de regels te voldoen. Goed, slecht, dom, slim, groot, klein en vooral niet duur. Stuur ze op. En worstel je bijvoorbeeld met de accreditatie van jouw idee bij de NVWA? Stuur je idee op. Stel dat iemand iets heeft bedacht dat slechts een 20-procent-oplossing is, dan nog zou ik willen dat hij of zij dit indient. Dan kunnen we met elkaar brainstormen en samen komen we weer verder. Als jij je idee indient, kunnen we dat idee praktijkrijp maken.”
Marije Thibaut besluit: „De winnaar van HBIVV, Dick Wermink met zijn Voedselplaat, knoopt ook alles aan elkaar, maar het is een oplossing voor hokverrijking. Iedereen heeft altijd wel een idee; stuur het op en wellicht word jij de finalist in de categorie Hokverrijking.”
Aanmelden Innovatie Award Varkens en Het Beste Idee van Varkensland
De Dutch Pork & Poultry Expo Innovatie Awards en Het Beste Idee van Varkensland (HBIVV) werken samen met het Pig Pioneers Platform (PPP) om innovaties in de varkenssector te werven voor beide prijzen en de sector positief op de kaart te zetten. Beide uitreikingen vinden plaats op de beursvloer. Zowel de finale van Het Beste Idee van Varkensland als de uitreiking van de Innovatie Awards vinden plaats op woensdag 14 oktober tijdens de beurs in Evenementenhal Hardenberg. Doordat Dutch Pork & Poultry Expo een podium biedt aan de finale, krijgen de finalisten zichtbaarheid op dé varkensvakbeurs van Nederland. De HBIVV-finale zal bijgewoond worden door beursbezoekers; dit is het moment om een innovatie te tonen aan de sector. Varkenshouders met een goed idee? Ga er dan mee aan de slag en stuur je idee naar HBIVV. Ook toeleveranciers zijn creatief in het bedenken van oplossingen voor een toekomstgerichte, innovatieve en duurzame varkenshouderij. Men kan zijn of haar ideeën insturen tot en met 31 augustus 2026 naar www.hetbesteideevanvarkensland.nl.
Heb je vragen, neem dan gerust contact met ons op!
Bron: Agrio, Pigbusiness, Sterke Erven (Reinout Burgers)